ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ
ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΜΠΑΤΑΡΙΩΝ ΣΤΗ ΚΡΗΤΗ
Η παραγωγή ηλεκτρικών στηλών στην Ελλάδα παρουσιάζει σημαντική μείωση κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, λόγω του ανταγωνισμού που υπάρχει από άλλες χώρες. Η Ελληνική παραγωγή ηλεκτρικών στηλών μαγγανίου είναι ιδιαίτερα μικρή, ενώ οι συσσωρευτές νικελίου-καδμίου και οι ηλεκτρικές στήλες αργύρου και λιθίου που καταναλώνονται στην Ελληνική αγορά προέρχονται από εισαγωγές.
Όσον αφορά την κατανάλωση των μικρών μπαταρίων (ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών), στην Ελληνική αγορά παρουσιάζεται αυξητική τάση στην κατανάλωση συσσωρευτών νικελίου - καδμίου, μετάλου υδριδίου και λιθίου, ενώ οι ηλεκτρικές στήλες υδραργύρου βρίσκονται υπό εξαφάνιση.
Στο πλαίσιο του προγράμματος GREEN BATTERIES πραγματοποιήθηκε εκτίμηση της ποσότητας ξηρών στοιχείων που απορρίπτονται σε κάθε περιοχή της Κρήτης με την χρήση διαφόρων μεθόδων έτσι ώστε να είναι δυνατή η σύγκριση και η αξιολόγηση των στοιχείων.
Ιδιαίτερα συλλέχθηκαν στοιχεία με βάση:
- - εκτιμήσεις αρμόδιων φορέων όπως σύνδεσμοι εισαγωγέων μπαταριών, ανακυκλωτές μπαταριών, κλπ.
- - Χρήση κατάλληλων δεικτών με βάση στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας
- - Χρήση ερωτηματολογίων που διανεμήθησαν σε σχολεία.
Με βάση τα στοιχεία αυτά οι ποσότητες μικρών μπαταριών, όπου περιλαμβάνονται οι ηλεκτρικές στήλες και συσσωρευτές βάρους κάτω από 1.5 kg, που πωλήθηκαν στην Κρήτη για το 2005 ανέρχονται περίπου σε 190 τόνους το έτος ενώ οι ποσότητες μικρών μπαταριών που απορρρίπτονται ανέρχονται σε 9 μπαταρίες ανά έτος ανά οικογένεια.
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΠΑΤΑΡΙΩΝ
Σχετικά με την διαχείριση των ηλεκτρικών στηλών μέχρι πρόσφατα λόγω του γεγονότος ότι η ανάπτυξη μονάδων για την ανακύκλωση των ηλεκτρικών στηλών δεν ήταν βιώσιμη, η δημιουργία συστήματος συλλογής παρουσίαζε πολλά προβλήματα, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει κάποιο οργανωμένο σύστημα συλλογής των ηλεκτρικών στηλών. Κατά την διάρκεια των ετών 2002 - 2004 είχαν ξεκινήσει μεμονωμένες προσπάθειες από super market ή εταιρείες πώλησης μπαταριών οι οποίες τοποθέτησαν κάδους στα καταστήματα τους.
Σημαντικές αλλαγές προωθήθηκαν με την εφαρμογή του Νόμου 2939/2001 "Συσκευασίες και εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών και άλλων προϊόντων - Ίδρυση Εθνικού Οργανισμού Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και άλλων προϊόντων (ΕΟΕΔΣΑΠ) και άλλες διατάξεις" που αφορά τα υλικά συσκευασίας και ειδικά ρεύματα αποβλήτων (μπαταρίες, συσσωρευτές, αυτοκίνητα στο τέλος του κύκλου ζωής τους, ορυκτέλαια και ογκώδη υλικά) και ιδιαίτερα μετά την ψήφιση του Προεδρικού Διατάγματος 115/2004 (ΦΕΚ 80Α/2004) "Αντικατάσταση της 73537/1438/1995 ΚΥΑ "Διαχείριση των ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών που περιέχουν ορισμένες επικίνδυνες ουσίες" (Β 781) και 19817/2000 ΚΥΑ "τροποποίηση της 73537/1995 κοινής υπουργικής απόφασης κλπ." (Β963). "Μέτρα, όροι και πρόγραμμα για την εναλλακτική διαχείριση των χρησιμοποιούμενων ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών.".
Σύμφωνα με το νόμο για τις συσκευασίες εφαρμόζεται η αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει" γεγονός που σημαίνει ότι τίθενται συγκεκριμένες υποχρεώσεις στους παραγωγούς και τους εισαγωγείς των διαφόρων προϊόντων στα οποία περιλαμβάνονται και οι μπαταρίες και οι συσσωρευτές. Με την δημιουργία του πλαισίου αυτού πλέον η συλλογή και ανακύκλωση των μπαταριών δεν εξαρτάται μόνο από την βιωσιμότητα ανάπτυξης ενός συστήματος ανακύκλωσης αλλά αποτελεί υποχρέωση για τους παραγωγούς και τους εισαγωγείς των προϊόντων.
Ιδιαίτερα το ΠΔ για τους συσσωρευτές και τις μπαταρίες καταργεί την υφιστάμενη νομοθεσία για την διαχείριση των συσσωρευτών και των ηλεκτρικών στηλών η οποία καθορίζεται με την ΚΥΑ 73537/1438/95 "Διαχείριση των ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες", σε εναρμόνιση με την Οδηγία 91/157/ΕΟΚ, όπου προσδιορίζονταν οι γενικές απαιτήσεις σχεδιασμού και υλοποίησης προγραμμάτων για την ασφαλή από περιβαλλοντική άποψη διαχείριση των χρησιμοποιημένων ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών.
Το ΠΔ ορίζει ποσοτικούς στόχους για την συλλογή και ανακύκλωση των μπαταριών και συσσωρευτών, τις υποχρεώσεις των εισαγωγέων, παραγωγών και διακινητών όπως και τους όρους και προϋποθέσεις για την ανάπτυξη προγραμμάτων εναλλακτικής διαχείρισης.
Οι στόχοι που θέτονται από το προεδρικό διάταγμα είναι:
- - Μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2006 πρέπει να συλλέγεται τουλάχιστον το 30% κατά βάρος όλων των χρησιμοποιημένων Η.Σ. Αυτός ο στόχος επίσης πρέπει να επιτευχθεί ξεχωριστά και για τις Η.Σ. που εμπεριέχουν περισσότερο από 5 ppm υδράργυρο
- - Μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2006 πρέπει να συλλέγεται τουλάχιστον το 70% κατά βάρος όλων των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών της βιομηχανίας και των οχημάτων. Αυτός ο στόχος επίσης πρέπει να επιτευχθεί ξεχωριστά και για τους συσσωρευτές που περιέχουν κάδμιο.
- - Μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2006 πρέπει να ανακυκλώνεται τουλάχιστον το 80% κατά βάρος των συλλεγομένων χρησιμοποιημένων Η.Σ.
- - Μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2006 πρέπει να ανακυκλώνεται τουλάχιστον το 80% κατά βάρος των συλλεγομένων χρησιμοποιημένων συσσωρευτών.
Σύμφωνα με το ΠΔ, οι κατασκευαστές, εισαγωγείς και ανακυκλωτές των Η.Σ. και συσσωρευτών είναι υποχρεωμένοι είτε να οργανώσουν ατομικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης είτε να συμμετέχουν σε συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης. Για την οργάνωση κάθε συστήματος ατομικής ή συλλογικής εναλλακτικής διαχείρισης απαιτείται η χορήγηση έγκρισης από τον ΕΟΕΔΣΑΠ.
Η συμμετοχή στα συστήματα συλλογικής εναλλακτικής διαχείρισης συνοδεύεται από την καταβολή στο σύστημα εκ μέρους του ενδιαφερόμενου παραγωγού, εισαγωγέα και ανακυκλωτή χρηματικής εισφοράς. Ο παραγωγός ή εισαγωγέας με την συμμετοχή του στο σύστημα απαλλάσσεται από την ευθύνη συλλογής και ανακύκλωσης σύμφωνα με το συγκεκριμένο νόμο και μπορεί να επισημαίνει τα προϊόντα του με ειδικό σήμα.
Στο πλαίσιο αυτό ο Σύνδεσμος Κατασκευαστών και Αντιπροσώπων Ξηρών Ηλεκτρικών Στοιχείων Ελλάδας έχει αναπτύξει εγκεκριμένο σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης με την επωνυμία ΑΦΗΣ (Ανακύκλωση Φορητών Ηλεκτρικών Στηλών).
Οι εταίροι του έργου LIFE GREEN BATERRIES ήρθαν από την πρώτη στιγμή σε επαφή με τον Σύνδεσμο Κατασκευαστών και Αντιπροσώπων Ξηρών Ηλεκτρικών Στοιχείων Ελλάδας με συναντήσεις και ανταλλαγές απόψεων με στόχο την ανάπτυξη ενός συστήματος συλλογής και ανακύκλωσης μικρών μπαταριών στην Ελλάδα. Με τη δημιουργία του συστήματος ΑΦΗΣ εγκαταστάθηκε στη συνέχεια μια μόνιμη συνεργασία μεταξύ των εταίρων του προγράμματος και του ΑΦΗΣ για την επίτευξη του κοινού στόχου, που αφορά την αποτελεσματική συλλογή και ανακύκλωση των μπαταριών.