ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ LIFE GREEN BATTERIES
Οι κυριότερες δράσεις που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου LIFE GREEN BATTERIES είναι:
- Εκτίμηση υφιστάμενης κατάστασης. Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης δράσης πραγματοποιήθηκε:
- - Ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης στην ΕΕ
- - Σχεδιασμός μεθοδολογίας απογραφής των μπαταριών στην Ελλάδα
- - Κατάρτιση ερωτηματολογίων. Το πλήρες κείμενο του ερωτηματολογίου το οποίο στάλθηκε στα σχολεία για να συμπληρωθεί από τους μαθητές μπορείτε να το βρείτε εδώ.
- - Ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης στην Ελλάδα, καταγραφή της νομοθεσίας και παρακολούθηση των αλλαγών που πραγματοποιήθηκαν
- - Ανάπτυξη βάσης δεδομένων για την καταγραφή των μπαταριών και των συσσωρευτών
- Σχεδιασμός του συστήματος διαλογής στην πηγή, οργάνωση και αδειοδότηση της μεταφοράς των αποβλήτων για ανακύκλωση σε κατάλληλες μονάδες.
- Σύνταξη τεχνικών προδιαγραφών για την ανάπτυξη συστήματος συλλογής μπαταριών και συσσωρευτών
- Οικονομική Ανάλυση Συστήματος
- Μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και τεχνικές εκθέσεις για την αδειοδότηση του συστήματος για την μεταφορά των αποβλήτων
- Στο πλαίσιο του προγράμματος και σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, σχεδιάστηκε, ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε ένα σύστημα συλλογής και διαχειρίσης των συσσωρευτών στην Κρήτη. Το σύστημα αυτό, το οποίο αποτελεί συλλογικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης συσσωρευτών μολύβδου-οξέως στην Κρήτη, λειτουργεί με την μορφή ενός νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου (Ε.Π.Ε.) το οποίο συστήθηκε με την επωνυμία "ΣΕΔΙΣ-Κ (SEDIS-K) - Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσσωρευτών Κρήτης". Το σύστημα αυτό αδειοδοτήθηκε από τον ΕΟΕΔΣΑΠ.
- Ανάπτυξη εργαλείου software για την παρακολούθηση του συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης των αποβλήτων
- Πραγματοποίηση δράσεων ενημέρωσης για την σωστή ανάπτυξη του συστήματος ανακύκλωσης περιλαμβάνοντας καμπάνια πληροφόρησης για το κοινό και ημερίδες συζήτησης με τοπικούς εμπλεκόμενους φορείς
- Αφίσες του προγράμματος για την ευαισθητοποίηση των πολιτών POSTER (jpg)
- Πόστερ στην έκθεση HELECO POSTER (ppt)
- Δημοσιεύσεις (PATRIS, AUTOSERVICE, ECOPOLIS) PRESS (ppt)
- Εκπαιδευτικές δραστηριότητες και διαγωνισμός σχεδίου με θέμα την ανακύκλωση POSTER (ppt)
- Λειτουργία του συστήματος χωριστής συλλογής και ανακύκλωσης των μπαταριών και συσσωρευτών στη Κρήτη σε συνεργασία με διάφορους φορείς (ΑΦΗΣ, ΣΕΔΙΣ-Κ, ΕΣΔΑΚ,κλπ.). Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε καταγραφή των αποτελεσμάτων της πιλοτικής λειτουργίας του συστήματος.
- Τέλος σχεδιάστηκε και εκδόθηκε ένας Οδηγός Καλής Πρακτικής για την Διαχείριση των Μπαταριών & συσσωρευτών. ΟΔΗΓΟΣ (pdf)
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Αποτελέσματα λειτουργίας πιλοτικού προγράμματος
1) Στοιχεία λειτουργίας πιλοτικού για τους συσσωρευτές
Στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE πραγματοποιήθηκε καταγραφή 226 επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην διακίνηση συσσωρευτών αυτοκινήτου. Οι επιχειρήσεις αυτές περιλάμβαναν ηλεκτρολογεία, μηχανολογεία, κάθετες μονάδες πώλησης και επισκευής οχημάτων, εισαγωγείς συσσωρευτών και σταθμούς πώλησης βενζίνης. Πραγματοποιήθηκε ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων και με στόχο την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των συσσωρευτών στην Κρήτη αναπτύχθηκε σε συνεργασία με όλους τους φορείς το σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης συσσωρευτών στην Κρήτη ΣΕΔΙΣ-Κ.
Κατά την διάρκεια εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος πραγματοποιήθηκε διανομή παλετοκιβωτίων σε 195 επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην διακίνηση συσσωρευτών αυτοκινήτου σε ολόκληρη την Κρήτη. Η κατανομή των επιχειρήσεων ανά νομό φαίνεται στον Πίνακα 1 ενώ η διασπορά τους στην Κρήτη φαίνεται στο Πίνακα 2 και στους χάρτες: χάρτης 1, χάρτης 2, χάρτης 3. Στα περισσότερα σημεία μοιράστηκε ένας κάδος εκτός από ελάχιστα σημεία που δόθηκαν δύο κάδοι. Όπως φαίνεται στο Πίνακα 2, το 67% των σημείων βρίσκεται στις 5 μεγαλύτερες πόλεις, δηλαδή στα Χανιά, το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο, την Ιεράπετρα και τον ʼγιο Νικόλαο. Οι υπόλοιπες επιχειρήσεις είναι διεσπαρμένες σε 35 πόλεις και χωριά σε ολόκληρη την Κρήτη όπου σε κάθε περιοχή συνήθως υπάρχει μία επιχείρηση. Η κατανομή των επιχειρήσεων ανάλογα με την δραστηριότητα τους φαίνεται στον Πίνακα 3. Ο μεγαλύτερος αριθμός επιχειρήσεων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα αποτελούν τα ηλεκτρολογεία ενώ οι μεγαλύτερες ποσότητες διακινούνται από τις επιχειρήσεις εισαγωγής και εμπορίας συσσωρευτών.
Πίνακας 1. Αριθμός επιχειρήσεων ανά νομό που συμμετέχουν στο πρόγραμμα
| Πόλη | Ποσοστό επιχειρήσεων % |
|---|---|
| Ηράκλειο | 103 |
| Χανιά | 44 |
| Ρέθυμνο | 13 |
| Λασίθι | 34 |
Πίνακας 2. Ποσοστό επιχειρήσεων ανά πόλη που συμμετέχουν στο πρόγραμμα
| Νομός | Αριθμός επιχειρήσεων |
|---|---|
| Ηράκλειο | 37 |
| Χανιά | 16 |
| Ιεράπετρα | 6 |
| Ρέθυμνο | 5 |
| Aγιος Νικόλαος | 4 |
| Σητεία | 4 |
| Κίσσαμος | 3 |
| Τυμπάκι | 2 |
Πίνακας 3. Αριθμός επιχειρήσεων ανά δραστηριότητα
| Είδος επιχείρησης | Αριθμός |
|---|---|
| Ηλεκτρολογεία | 84 |
| Συνεργεία | 27 |
| Εμπορία ανταλλακτικών - αυτοκινήτων, λιπαντικών ελαστικών κλπ |
31 |
| Πρατήρια καυσίμων - πλυντήρια - λιπαντήρια | 25 |
| Εισαγωγείς - εμπορία συσσωρευτών | 11 |
| Κάθετες μονάδες | 5 |
| Άλλες επιχειρήσεις | 8 |
Η διανομή των κάδων ξεκίνησε το 2005 και ολοκληρώθηκε το 2006. Η συλλογή των συσσωρευτών πραγματοποιείται με κατάλληλο όχημα το οποίο διαθέτει παλετοκιβώτιο και ηλεκτρονικό ζυγό. Η ποσότητα συσσωρευτών που έχει συλλεχθεί από τον Οκτώβριο του 2005 μέχρι σήμερα ανέρχεται σε 86 τόνους. Η ποσότητα αυτή συλλέχθηκε από 55 σημεία, όπου η μέση ποσότητα συλλογής ανά σημείο στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ανέρχεται σε 1.7 τόνους. Βέβαια, οι ποσότητες ανά σημείο παρουσιάζουν σημαντική διακύμανση. Η μεγαλύτερη ποσότητα (57%) συλλέχθηκε από την περιοχή του Ηρακλείου.
Τα κύρια συμπεράσματα που προκύπτουν από την λειτουργία του πιλοτικού συστήματος είναι:
- - Ο μεγαλύτερος αριθμός σημείων συλλογής βρίσκεται στις μεγάλες πόλεις όπου η συλλογή και το κόστος της παραμένει χαμηλό. Όμως υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός σημείων που παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά στην Κρήτη με αποτέλεσμα να υπάρχουν δυσκολίες στην συλλογή των συσσωρευτών από απομακρυσμένες περιοχές με την ύπαρξη 35 διαφορετικών θέσεων στις οποίες υπάρχουν 1 ή 2 ηλεκτρολογεία.
- - Παρολ' αυτά η συλλογή των συσσωρευτών από κάθε σημείο που είναι πιθανή η αντικατάσταση συσσωρευτών είναι απαραίτητη ώστε το σύστημα διαχείρισης συσσωρευτών να αποτελέσει συνείδηση για κάθε εταιρεία που εμπλέκεται στην διακίνηση συσσωρευτών και έτσι ώστε να σταματήσει το παρεμπόριο συσσωρευτών, το οποίο μέχρι και σήμερα αποτελεί το κύριο τρόπο διακίνησης των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών
- - Η αλλαγή μίας κατάστασης η οποία αποτελεί κατεστημένο μέχρι σήμερα και περιλαμβάνει την διακίνηση των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών από παράνομους μικροπωλητές με λανθασμένο τρόπο είναι ιδιαίτερα δύσκολή, λαμβάνοντας υπόψη ότι η προηγούμενη κατάσταση απέφερε κέρδος και στις επιχειρήσεις αντικατάστασης συσσωρευτών αλλά και στους μικροπωλητές. Από την άλλη πλευρά η μεταφορά των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών σύμφωνα με τις διατάξεις της ADR και τηρώντας όλες τις νόμιμες διαδικασίες (άδειες, ασφάλειες, εκπαιδευμένο προσωπικό) σημαίνει την αύξηση του κόστους το οποίο μειώνει το κέρδος των επιχειρήσεων συσσωρευτών. Με στόχο την επιτυχία την συλλογής των συσσωρευτών απαιτείται η συνεχή ενημέρωση των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων και η ενεργή συμμετοχή τους στο σύστημα. Η επίτευξη αποτελεσμάτων μόνο με την προσπάθεια αστυνόμευσης και εφαρμογής της νομοθεσίας στις περιπτώσεις αυτές δεν είναι δυνατή.
- - Η ανάπτυξη ενός συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης σε τοπικό επίπεδο, όπως το ΣΕΔΙΣ-Κ παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα, όμως απαιτείται σημαντικός χρόνος μέχρι να φάνουν τα αποτελέσματα από την εφαρμογή τέτοιων συστημάτων.
Οι συνολικές ποσότητες συσσωρευτών που διακινούνται από τους ηλεκτρολόγους και τους εισαγωγείς συσσωρευτών της Κρήτης ανέρχονται σε 650 τόνους ενώ η συνολική ποσότητα που διακινείται στην Κρήτη εκτιμάται σε 1,800 τόνους. Οι στόχοι του συστήματος ΣΕΔΙΣ-Κ, όπως δόθηκαν στο ΥΠΕΧΩΔΕ, είναι η κάλυψη σε πρώτη φάση των υποχρεώσεων απέναντι στην νομοθεσία των εισαγωγέων στην Κρήτη και στην συνέχεια η κάλυψη όσο δυνατό μεγαλύτερων ποσοτήτων που διακινούνται στην Κρήτη. Οι στόχοι αυτοί φαίνονται στον Πίνακα 4. Βέβαια οι στόχοι αυτοί υπερβαίνουν κατά πολύ τους στόχους του πιλοτικού προγράμματος LIFE GREEN BATTERIES.
Πίνακας 4. Στοχοθεσία συλλογής συστήματος ΣΕΔΙΣ-Κ
| Έτος | Ποσότητα (τόνοι) |
|---|---|
| 2005 | 50 |
| 2006 | 265 |
| 2007 | 480 |
| 2008 | 530 |
| 2009 | 580 |
2) Στοιχεία λειτουργίας πιλοτικού προγράμματος για τις μικρές μπαταρίες
Το πιλοτικό σύστημα συλλογής των μικρών μπαταριών στην Κρήτη πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το πανελλαδικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης "ΑΦΗΣ".
Στα πλαίσια του πιλοτικού προγράμματος έχουν τοποθετηθεί 851 μεγάλοι κάδοι (10 λίτρων) σε ολόκληρη την Κρήτη και 43 μικροί (3.5 λίτρων). Η τοποθέτηση των κάδων πραγματοποιήθηκε στο διάστημα μεταξύ 3/2005- 6/2006. Αναλυτικά, ο αριθμός κάδων ανά νομό και ανά είδος υπηρεσίας φαίνονται στους Πίνακες 1,2, 3 και στους χάρτες χάρτης 4 , χάρτης 5 , χάρτης 6 . Είναι σαφές ότι το 70% των κάδων έχουν τοποθετηθεί στις 2 μεγάλες πόλεις ενώ το 92% ουσιαστικά βρίσκεται στις 5 μεγαλύτερες πόλεις της Κρήτης. Η διασπορά των κάδων στις υπόλοιπες πόλεις δεν είναι τόσο μεγάλη όσο στους συσσωρευτές εφόσον κάδοι έχουν τοποθετηθεί σε άλλα 20 σημεία σε ολόκληρη την Κρήτη.
Πίνακας 1. Κατανομή κάδων ανά νομό
| Νομός | Αριθμός σημείων | Αριθμός κάδων 3.5I | Αριθμός κάδων 10 I |
|---|---|---|---|
| Ηράκλειο | 189 | 42 | 360 |
| Πόλη Ρεθύμνου | 115 | 1 | 147 |
| Χανία | 204 | 0 | 243 |
| Λασίθι | 70 | 0 | 101 |
Πίνακας 2. Ποσοστιαία κατανομή κάδων ανά πόλη
| Ποσοστό % | |
|---|---|
| ΧΑΝΙΑ | 34 |
| ΗΡΑΚΛΕΙΟ | 34 |
| ΡΕΘΥΜΝΟ | 19 |
| ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ | 3 |
| ΙΕΡΑΠΕΤΡΑ | 2 |
| ΣΗΤΕΙΑ | 2 |
Πίνακας 3. Κατανομή σημείων κάδων 10λίτρων ανα είδος δραστηριότητας
| ΡΕΘΥΜΝΟ | ΧΑΝΙΑ | ΗΡΑΚΛΕΙΟ | ΛΑΣΙΘΙ | ΣΥΝΟΛΟ | |
|---|---|---|---|---|---|
| Δημόσιες υπηρεσίες | 22 | 30 | 14 | 11 | 77 |
| Εκπαιδευτικά ιδρύματα | 56 | 95 | 129 | 26 | 306 |
| Ξενοδοχεία | 34 | 12 | 19 | 26 | 91 |
| Supermarket | 5 | 35 | 10 | 6 | 56 |
| Τηλεπικοινωνίες - Φωτογραφικά | 15 | 23 | 45 | 24 | 107 |
| Εμπορικά καταστήματα - τράπεζες | 11 | 33 | 124 | 6 | 174 |
| 'Αλλα | 4 | 15 | 19 | 2 | 40 |
| ΣΥΝΟΛΟ | 147 | 243 | 360 | 101 | 851 |
Τα συμπεράσματα από την λειτουργία του πιλοτικού προγράμματος είναι:
- - Ο μεγαλύτερος αριθμός κάδων έχει τοποθετηθεί σε σχολεία, στα οποία φαίνεται ότι υπάρχει και μεγαλύτερη ευαισθησία για την συλλογή των μικρών μπαταριών
- -Επίσης σημαντικός αριθμός κάδων έχει τοποθετηθεί σε καταστήματα πώλησης μπαταριών όπως καταστήματα, εταιρείες τηλεπικοινωνίας ή καταστήματα με φωτογραφικά είδη
- - Σημαντική ευαισθησία στο θέμα έχουν παρουσιάσει τα ξενοδοχεία της Κρήτης τα περισσότερα από τα οποία λειτουργούν με περιβαλλοντικά πρότυπα (ISO 14001, ECOLABEL) και θεωρούν την ανακύκλωση ένα ιδιαίτερα σημαντικό θέμα.
- - Τα πρώτα αποτελέσματα από την λειτουργία του προγράμματος δείχνουν ότι οι περισσότερες κλήσεις για συλλογή μπαταριών πραγματοποιούνται από εκπαιδευτικά ιδρύματα όπως και από εμπορικά καταστήματα όπου φαίνεται ότι οι κάδοι γεμίζουν συχνότερα. Τα ξενοδοχεία έχουν μικρό αριθμό κλήσεων εφόσον η λειτουργία του προγράμματος μέχρι τώρα ήταν τους χειμερινούς μήνες.
- - Τα περισσότερα σημεία συλλογής βρίσκονται στις μεγάλες πόλεις γεγονός που διευκολύνει την συλλογή των μπαταριών. Συγκεκριμένα το 50% των κλήσεων προέρχονται από σημεία στο Ηράκλειο ενώ το 12 % από σημεία στα Χανιά και το 16% από σημεία στο Ρέθυμνο.
- - Ο μέσος αριθμός κλήσεων για συλλογή κάδου ανά μήνα ανέρχεται στις 20 ενώ η μέση συλλεγόμενη ποσότητα ανά μήνα ανέρχεται στα 550 kg, γεγονός που σημαίνει ότι η αν η συλλογή συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό αναμένεται ότι η ετήσια συλλογή μικρών μπαταριών θα ανέρχεται σε 7 τόνους, το οποίο αποτελεί περίπου το 4% της ποσότητας μικρών μπαταριών (βάρους κάτω από 1.5 kg) που πωλούνται στην Κρήτη. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι το σύστημα χρειάζεται ακόμη μεγάλο αριθμό ενεργειών ευαισθητοποίησης έτσι ώστε να αυξηθεί το ποσοστό ανακύκλωσης.
- - Με βάση τα παραπάνω στοιχεία είναι σαφές ότι μηνιαία υπάρχουν κλήσεις για την συλλογή για παράδειγμα 4 κάδων στα Χανιά, 1 κάδου στην Νεάπολη, ενός κάδου στην Ιεράπετρα και τριών κάδων στο Ρέθυμνο. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι λαμβάνοντας υπόψη το μικρό μέγεθος των κάδων (κάθε κάδος ζυγίσει 14 kg περίπου), είναι ασύμφορη η συλλογή των κάδων από κάθε περιοχή σε μηνιαία βάση τόσο οικονομικά όσο και περιβαλλοντικά. Συνεπώς απαιτείται είτε κάθε δρομολόγιο να πραγματοποιείται τουλάχιστον σε τριμηνιαία βάση είτε ο συλλέκτης αποβλήτων να πραγματοποιεί συλλογές και άλλων αποβλήτων ταυτόχρονα.
- -Σημαντικό είναι να σημειωθεί ότι δυσκολίες δημιουργούνται από την διαδικασία αδειοδότησης για την συλλογή και μεταφορά των μικρών μπαταριών. Λόγω του γεγονότος ότι οι μικρές μπαταρίες θεωρούνται επικίνδυνα απόβλητα το κόστος μεταφοράς τους αυξάνεται σημαντικά εφόσον για την μεταφορά τους απαιτείται ειδική άδεια συλλογής και μεταφοράς επικίνδυνων αποβλήτων, χρήση ειδικών δοχείων και οχημάτων, εφαρμογή των διατάξεων ADR, τήρηση μητρώων, ειδική ασφάλιση του οχήματος μεταφοράς, ύπαρξη εκπαιδευμένου οδηγού, κλπ.